เคยคิดไหมว่า โรงเรียนของเรามีวิสัยทัศน์อย่างหนึ่ง แต่ในการปฏิบัติงานจริงของเรา ตัวเราเองยังไม่สามารถอธิบายได้ว่า งานตรงหน้าจะช่วยให้โรงเรียนของเราไปสู่จุดมุ่งหมายนั้นได้อย่างไร ? หากเคยคิดแบบนี้ นี่อาจเป็นหนึ่งในหลายสัญญาณที่กำลังบอกว่า เราอาจจะกำลังหลงทางอยู่ก็เป็นได้

ไม่ว่าจะเป็นผู้บริหารโรงเรียนหรือครูระดับปฏิบัติการ วิสัยทัศน์ของโรงเรียนเปรียบเสมือนจุดหมายที่เราทุกคนต้องการไปให้ถึง หากได้กำหนดวิสัยทัศน์ไว้ดีแล้ว ก็ไม่ยากนักที่เราจะร่วมกันกำหนดค่านิยม (values) และพันธกิจ (mission) ของโรงเรียน และวางแผนระบบการทำงานของโรงเรียนให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน อีกทั้งยังช่วยให้ทุกคนในโรงเรียนอธิบายกับตัวเองได้ด้วยว่า งานตรงหน้าทุกอย่างที่เรากำลังทำอยู่นั้น ทำไปเพื่ออะไร ตอบโจทย์วิสัยทัศน์ร่วมกันของโรงเรียนอย่างไรบ้าง

แต่สิ่งเหล่านี้พูดง่ายแต่ทำยากนัก หากต้องการจะพูดแล้วทำได้จริง ผู้บริหารจึงต้องค้นหาสมดุลระหว่างความต้องการของทุกภาคส่วนทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา เพื่อนำไปสู่การสร้างสรรค์วิสัยทัศน์เป็นข้อความที่อ่านแล้วมองเห็นเส้นทางการพัฒนาสถานศึกษาให้สอดรับกับจุดหมาย และส่งเสริมบุคลากรให้พัฒนาผู้เรียนให้ไปสู่จุดนั้นให้ได้

ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นกับโรงเรียนจำนวนไม่น้อยทั่วโลก ดังเช่นที่อดีตผู้อำนวยการโรงเรียนอย่าง คุณ Armando Di-Finizio ได้แบ่งปันว่าโรงเรียนที่ท่านเคยเป็นผู้นำนั้นได้กำหนดเป้าหมายไปที่ผู้เรียนทุกคนสนุกที่จะได้เรียนรู้ตามความสนใจเพื่อเผชิญหน้ากับความท้าทายในศตวรรษที่ 21 และก้าวข้ามสิ่งเหล่านั้นไปได้ด้วยดี นำไปสู่การกำหนดคุณค่าร่วมกันของบุคลากรทุกคน และแม้ตลอด 12 ปี ท่านจะมีจุดหมายอยู่ในใจเสมอ และได้รับรางวัลมากมายจากการบริหารโรงเรียน

แต่เมื่อท่านหมดวาระจากงานบริหาร จึงได้ย้อนกลับมาพิจารณาดูแล้วพบว่า ความสำเร็จที่เกิดขึ้นนั้นเป็นผลจากความต้องการของโรงเรียนที่จะตอบรับความคาดหวังจากหน่วยงานภายนอก เช่น นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์เป็นเลิศ มีพฤติกรรมยอดเยี่ยม ซึ่งไม่ได้สะท้อนความเป็นจริงว่าไม่ใช่เด็กทุกคนจะไปถึงจุดนั้นได้...และสุดท้ายโรงเรียนก็ได้ละเลยนักเรียนเหล่านั้นไปในที่สุด

การทำงานบนฐานคิด SLC ก็เช่นกัน ศ.กิตติคุณ ดร.มานาบุ ซาโต เน้นย้ำถึงความสำคัญของการพัฒนาวิสัยทัศน์ร่วม (shared vision) ซึ่งเป็นก้าวแรกที่สำคัญของการปฏิรูปโรงเรียนผ่านการสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ เพราะในโรงเรียนที่กำลังวุ่นวายกับการจัดการหลายสิ่งหลายอย่างไปพร้อม ๆ กัน ผู้บริหารที่ขาดวิสัยทัศน์จะโยนโครงการต่าง ๆ เข้าห้อมล้อมครูและนักเรียนต้องจัดการ...จนไม่ได้เรียนรู้อย่างเต็มศักยภาพ ในทำนองเดียวกัน ครูที่ขาดวิสัยทัศน์ก็จะกระหน่ำเด็กๆ ด้วยงานทุกอย่างที่รับมาจากภายนอกห้องเรียนที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้...จนไม่ได้เติบโตตามที่ควรเป็น นั่นคือเหตุผลที่วิสัยทัศน์มีความสำคัญยิ่ง

เมื่อทุกคนเห็นเป้าหมายปลายทางที่อยากเห็นในอนาคตร่วมกันชัดแจ้งดีแล้ว
ก็จะสามารถเลือกเฉพาะสิ่งสำคัญ ละทิ้งสิ่งที่ไม่จำเป็น
และสร้างสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้คุณภาพสูงสำหรับครูและนักเรียนได้

แหล่งอ้างอิง

Di-Finizio, A. (2024, December 11). Why You Need A Vision For Your School. Teaching Times. Retrieved 28 June 2026, from https://www.teachingtimes.com/why-you-need-a-vision-for-your-school/

Sato, M. (2025). Reforming Schools (New Edition): Vision and Practice of School as Learning Community (7th Ed.). Iwanami Publisher.

Toikka, T., & Tarnanen, M. (2024). A shared vision for a school: Developing a learning community. Educational Research, 66(3), 295-311. https://doi.org/10.1080/00131881.2024.2361412